Từ 16/11/2026, nhận hàng bưu chính, chuyển phát nhanh trị giá thấp phải định danh, xác thực điện tử

Phần lớn hàng mua trực tuyến từ nước ngoài về Việt Nam đều đi theo một con đường. Người mua đặt trên một sàn ở nước ngoài, bưu kiện nhỏ được doanh nghiệp bưu chính hoặc doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế chở về, rồi thông quan bằng tờ khai hàng trị giá thấp. Ngày 29/9/2026, Bộ Tài chính sửa lại quy định cho kênh này bằng Thông tư 142/2026/TT-BTC, sửa đổi hai thông tư điều chỉnh thủ tục hải quan hàng bưu chính và chuyển phát nhanh từ năm 2015. Với kinh tế số, điểm đáng chú ý nhất là một yêu cầu mới: người làm thủ tục cho bưu kiện trị giá thấp phải định danh, xác thực điện tử.

Văn bản

Số hiệu: Thông tư 142/2026/TT-BTC
Cơ quan ban hành: Bộ Tài chính. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi ký thay Bộ trưởng, theo đề nghị của Cục trưởng Cục Hải quan
Ngày ký: 29/9/2026
Ngày có hiệu lực: 16/11/2026
Bố cục: 4 điều và 5 phụ lục về biểu mẫu, chỉ tiêu thông tin

Thông tư sửa đổi Thông tư 49/2015/TT-BTC (thủ tục hải quan đối với thư, gói, kiện hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định), Thông tư 191/2015/TT-BTC (thủ tục hải quan đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế) và các thông tư sửa đổi sau đó là 56/2019/TT-BTC và 29/2025/TT-BTC. Văn bản lấy Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 và Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử làm căn cứ.

Những điểm thay đổi

1. Định danh, xác thực điện tử với hàng trị giá thấp. Điểm g mới, khoản 3 Điều 4 Thông tư 49/2015 yêu cầu người khai hải quan định danh, xác thực điện tử “theo quy định của pháp luật về định danh và xác thực điện tử” khi làm thủ tục cho hàng bưu chính nhóm 1, tức bưu kiện trị giá thấp. Với chuyển phát nhanh, khoản 12 mới Điều 5 Thông tư 191/2015 đặt nghĩa vụ tương tự cho hàng nhóm 1 và nhóm 2 (tài liệu, chứng từ không có giá trị thương mại và hàng trị giá thấp). Theo bảng so sánh của LuatVietnam, các điều khoản cũ chưa có yêu cầu tương ứng.

2. Doanh nghiệp vận chuyển phải kéo người mua vào cuộc. Người khai hải quan thường không phải người mua mà là doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh làm thay. Trong trường hợp đó, doanh nghiệp phải thông báo cho người gửi hàng (hàng xuất khẩu) hoặc người nhận hàng (hàng nhập khẩu) phối hợp với cơ quan hải quan trong việc định danh, xác thực điện tử (điểm o mới khoản 5 Điều 4 Thông tư 49; khoản 13 mới Điều 5 Thông tư 191). Nói cách khác, người nhận bưu kiện từ nước ngoài trở thành một mắt xích của thủ tục thông quan.

3. Siết tiêu chí phân nhóm. Một bưu kiện chỉ thuộc nhóm hàng trị giá thấp khi trị giá hải quan nằm trong định mức miễn thuế, đồng thời thuộc trường hợp được miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành hoặc không thuộc diện phải có giấy phép, kiểm tra chuyên ngành. Chỉ xét trị giá thì không còn đủ, mà phải xét cả chính sách quản lý mặt hàng.

4. Người khai phải đáp ứng điều kiện khai điện tử chung. Người khai hải quan qua Hệ thống phải đáp ứng khoản 5 Điều 6 Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã sửa đổi bởi Thông tư 121/2025/TT-BTC). Việc nộp, xác nhận và sử dụng chứng từ thực hiện theo Điều 3 của thông tư này.

5. Trừ tiền thuế theo từng tờ khai vào số tiền nộp trước. Doanh nghiệp nộp thay cho chủ hàng nộp trước vào tài khoản tiền gửi của cơ quan hải quan tại Kho bạc Nhà nước. Tiền thuế, phí, lệ phí của từng tờ khai được trừ vào số dư đó để thông quan hàng. Doanh nghiệp chuyển phát nhanh được nộp thay tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp, tiền thuế ấn định, phí hải quan, lệ phí hàng quá cảnh, đồng thời phải tự khai, tự tính, tự nộp và tự chịu trách nhiệm. Với hàng bưu chính nhập khẩu, cơ quan hải quan trừ lùi tiền thuế, định kỳ hằng ngày hoặc hằng tuần lập giấy nộp tiền vào ngân sách và gửi doanh nghiệp bảng tổng hợp theo mẫu mới HQ 08-BTH-TT khi có yêu cầu để đối chiếu.

6. Biên lai theo nghị định hóa đơn điện tử. Doanh nghiệp chuyển phát nhanh dùng biên lai thu thuế, phí, lệ phí để trả chủ hàng phải phát hành, đăng ký, định dạng và đánh ký hiệu theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

7. Hàng quá cảnh, chuyển cửa khẩu theo quy định chung. Hàng bưu chính thu gom ngoài lãnh thổ đưa vào Việt Nam để phân loại, chia chọn rồi chuyển tiếp đi quốc tế nay làm thủ tục như hàng quá cảnh theo Điều 51a Thông tư 38/2015. Hàng chuyển cửa khẩu áp dụng Điều 50, Điều 51. Các thủ tục riêng cho bưu kiện bị bỏ.

8. Chỉnh sửa kỹ thuật. “Luồng vàng”, “luồng đỏ” đổi thành luồng 2, luồng 3. Hàng chỉ phải xuất trình để kiểm tra khi tờ khai được phân luồng 3. Yêu cầu nộp “01 bản chụp” bị bãi bỏ. Tên cơ quan được cập nhật theo bộ máy hải quan mới, một số biểu mẫu cũ bị bãi bỏ. Tờ khai hàng nhập khẩu trị giá thấp vẫn dùng mã loại hình A45, với mã P cho hàng bưu chính, E cho hàng chuyển phát nhanh và G cho quà biếu, quà tặng. Bảng kê chi tiết hàng hóa (HQ 01a/06a-BKCTHH) nay có dòng thuế giá trị gia tăng.

Ai chịu tác động

Người mua hàng từ nước ngoài. Từ 16/11, nhận một bưu kiện trị giá thấp có thể kèm bước xác thực danh tính mà người nhận phải phối hợp khi doanh nghiệp vận chuyển yêu cầu.
Bưu điện và doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế. Họ cần quy trình thông báo mới, cập nhật phần mềm khai báo, biểu mẫu và đối chiếu tài khoản tiền gửi. Thông tư không có thời gian chuyển tiếp sau ngày 16/11.
Người bán và sàn thương mại điện tử xuyên biên giới. Dữ liệu của từng bưu kiện được gắn với một người đã xác thực. Hướng đi này khớp với Luật Hải quan sửa đổi mà blog đã viết trong bài về Luật 11/2026/QH16.
Người gửi bưu kiện nhỏ ra nước ngoài. Nghĩa vụ tương tự áp dụng với hàng xuất khẩu nhóm 1 (và nhóm 2 với chuyển phát nhanh). Khi đó người gửi là người phải phối hợp.

Những điểm còn bỏ ngỏ

Định danh bằng hệ thống nào? Thông tư chỉ dẫn chiếu “pháp luật về định danh và xác thực điện tử”, không nêu VNeID, mức độ tài khoản, hay cách xác thực người nhận là người nước ngoài. Hướng dẫn khai tờ khai vẫn cho nhập “NN-” kèm số hộ chiếu khi không có số định danh cá nhân.
Hệ thống đã sẵn sàng chưa? Khoản 2 Điều 4 giao Cục Hải quan xây dựng Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử và ban hành định dạng thông điệp. Với ngày hiệu lực 16/11, cả doanh nghiệp lẫn cơ quan hải quan chỉ còn khoảng sáu tuần để kết nối.
Người nhận không phản hồi thì sao? Văn bản quy định nghĩa vụ thông báo của doanh nghiệp nhưng chưa nói hậu quả với bưu kiện mà người nhận không hoàn tất xác thực.

Hàng gửi qua chuyển phát nhanh trị giá dưới 1 triệu đồng đã mất ưu đãi miễn thuế từ ngày 18/2/2025. Thông tư 142 đi thêm một bước: gắn mỗi bưu kiện như vậy với một người được định danh.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.