Số hóa dữ liệu người có công: liên thông dữ liệu dân cư, tra cứu qua VNeID từ 29/11/2026

Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng liên quan đến rất nhiều gia đình: thương binh, thân nhân liệt sĩ, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học… Hồ sơ của họ lâu nay chủ yếu là giấy, nằm rải rác ở bộ, tỉnh và xã. Trợ cấp, bảo hiểm y tế, hỗ trợ nhà ở và nhiều chế độ khác đều được giải quyết dựa trên những hồ sơ này. Một thông tư mới vừa quy định cách chuyển toàn bộ khối thông tin đó thành một cơ sở dữ liệu thống nhất, có cấu trúc và được kết nối với các hệ thống khác.

Thông tư 26/2026/TT-BNV do Bộ Nội vụ ban hành ngày 15/10/2026, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà ký, có hiệu lực từ ngày 29/11/2026. Thông tư gồm 3 chương, 15 điều và 3 phụ lục liệt kê chi tiết từng trường dữ liệu. Căn cứ ban hành gồm Luật Căn cước, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15.

Ba cơ sở dữ liệu thành phần

Điều 5 chia hệ thống thành ba cơ sở dữ liệu thành phần:

Cơ sở dữ liệu người hưởng chính sách ưu đãi người có công: nhân thân người có công, chế độ ưu đãi được hưởng theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, việc chi trả trợ cấp, phụ cấp và các ưu đãi ngoài trợ cấp.
Cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ: thông tin trong giấy báo tử hoặc giấy chứng nhận hy sinh, thân nhân có tên trong hồ sơ công nhận liệt sĩ, mộ trong nghĩa trang và mộ do gia đình quản lý, nghĩa trang, công trình ghi công, hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập.
Cơ sở dữ liệu ADN của liệt sĩ và thân nhân: dữ liệu lấy mẫu, hồ sơ đề nghị giám định, đơn vị giám định và kết luận chuyên môn xác định danh tính hài cốt. Thông tư nói rõ cơ sở dữ liệu này không lưu trữ dữ liệu trình tự gen.

Trong các phụ lục, mỗi trường thông tin được xếp vào một trong ba loại: dữ liệu gốc, dữ liệu chủ hoặc dữ liệu tham chiếu. Dữ liệu tham chiếu là dữ liệu lấy từ hệ thống khác, không phải nhập lại. Họ tên, ngày sinh, giới tính, số định danh cá nhân, nơi thường trú, dân tộc, tôn giáo và số điện thoại đều ghi nguồn là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Thông tin thẻ bảo hiểm y tế lấy từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm. Các trường về chế độ được chia rất chi tiết: dụng cụ chỉnh hình và ngày đến hạn cấp lần tiếp theo, hỗ trợ giáo dục theo năm học, miễn giảm tiền sử dụng đất kèm thông tin thửa đất, vay vốn ưu đãi, miễn giảm thuế, thậm chí cả giá trị quà tặng tri ân.

Dữ liệu vào từ đâu, ai được xem

Theo Điều 7, dữ liệu được hình thành từ ba nguồn: kết quả giải quyết thủ tục hành chính, việc số hóa hồ sơ lưu trữ theo kế hoạch, và đồng bộ tự động từ các hệ thống khác. Người có thẩm quyền phê duyệt dữ liệu bằng chữ ký số hoặc phương thức xác thực điện tử. Nếu người phê duyệt vắng mặt thì phải ủy quyền bằng văn bản hoặc ủy quyền điện tử để việc phê duyệt không bị chậm.

Điều 8 giao Cục Người có công là đơn vị duy nhất cấp tài khoản truy cập. Hệ thống bắt buộc xác thực nhiều lớp khi đăng nhập và lưu lịch sử cấp quyền. Tài khoản bị thu hồi hoặc khóa ngay khi người dùng nghỉ hưu, thôi việc, chuyển công tác, bị kỷ luật liên quan đến cơ sở dữ liệu, hoặc khi cơ quan không còn thẩm quyền truy cập.

Mọi thay đổi dữ liệu phải ghi lại nội dung thay đổi, thời điểm và người thực hiện (Điều 9). Dữ liệu ít biến động như thông tin liệt sĩ và nghĩa trang được đối soát 06 tháng một lần. Nếu phát hiện sai lệch với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan quản lý phải rà soát, lập biên bản xác minh rồi điều chỉnh. Dữ liệu hết giá trị sử dụng phải được hủy theo quy trình an toàn, bảo đảm không thể phục hồi.

Trong nội bộ Bộ Nội vụ, dữ liệu được kết nối qua nền tảng LGSP/LDOP của Bộ. Việc chia sẻ với bộ, ngành và địa phương thực hiện qua các nền tảng quốc gia NDXP và NDOP, bằng API hoặc đồng bộ (Điều 10). Dữ liệu chủ và dữ liệu tham chiếu phải đồng bộ theo thời gian thực. Bên khai thác chỉ được lấy những trường thông tin cần cho mục đích đã đăng ký, không được chia sẻ lại cho bên thứ ba khi chưa được phép. Mọi lần khai thác dữ liệu nhạy cảm đều được ghi lịch sử (Điều 11).

Người dân được gì

Thay đổi người dân thấy rõ nhất nằm ở khoản 3 Điều 11. Người có công, thân nhân và người hưởng chính sách được tự tra cứu thông tin của mình qua tài khoản định danh điện tử trên VNeID. Điều 14 giao Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Công an kết nối cơ sở dữ liệu này với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử. Mục đích là đối soát thông tin công dân và tái sử dụng dữ liệu đã có. Thông tư nêu rõ yêu cầu cắt giảm thành phần hồ sơ khi giải quyết dịch vụ công trực tuyến. Nói cách khác, gia đình người có công sẽ không phải nộp lại những giấy tờ mà Nhà nước đã có.

Bộ Nội vụ cũng phải công bố dữ liệu mở về người có công. Dữ liệu cá nhân, dữ liệu nhạy cảm và bí mật nhà nước không được công bố.

Ai chịu tác động

Sở Nội vụ và cán bộ cấp xã gánh phần việc chính: số hóa, chuẩn hóa, cập nhật dữ liệu thuộc phạm vi quản lý và chịu trách nhiệm về nội dung đã nhập.
Ban quản lý nghĩa trang và đơn vị giám định ADN cung cấp dữ liệu cho hai cơ sở dữ liệu về liệt sĩ và ADN.
Đơn vị cung cấp giải pháp CNTT phải đáp ứng các yêu cầu: xác thực nhiều lớp, nhật ký thay đổi, đồng bộ thời gian thực và API theo tài liệu hướng dẫn kỹ thuật do cơ quan quản lý ban hành.
Người hưởng chính sách và gia đình được tự tra cứu, bớt giấy tờ, nhưng cũng nên kiểm tra kỹ thông tin hiển thị trên VNeID.

Những điểm còn bỏ ngỏ

Thông tư đặt ra quy tắc nhưng không kèm lộ trình. Không có thời hạn hoàn thành số hóa hồ sơ giấy tồn đọng, cũng không có mốc cụ thể để chức năng tra cứu trên VNeID đi vào hoạt động. Về chuyển tiếp, thông tư chỉ quy định dữ liệu tạo lập trước ngày 29/11 tiếp tục được sử dụng và chuẩn hóa theo quy định mới. Nhiều nội dung được dẫn chiếu sang văn bản khác. Việc cập nhật dữ liệu áp dụng Điều 7 Thông tư 19/2026/TT-BNV ngày 20/8/2026 về cơ sở dữ liệu ngành Nội vụ (bài viết trước). Dữ liệu được lưu tại Trung tâm dữ liệu Bộ Nội vụ “hoặc” Trung tâm dữ liệu quốc gia, nhưng thông tư không nói rõ dữ liệu nào lưu ở đâu. Kết quả giám định ADN là dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Dù vậy, thông tư chỉ áp dụng các quy định chung về phân quyền và ghi nhật ký, không đặt thêm biện pháp bảo vệ riêng cho loại dữ liệu này.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.