Cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước phải sẵn sàng cho công cụ tìm kiếm và trí tuệ nhân tạo

Các cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước thường na ná nhau. Đầu trang có quốc huy và tên cơ quan rất dài, giữa trang là khung tin chạy, chân trang chi chít số điện thoại. Sự giống nhau đó có căn cứ pháp lý. Từ tháng 4/2024, Thông tư 22/2023/TT-BTTTT đã quy định bố cục, chức năng và chỉ tiêu hiệu năng cho mọi cổng thông tin của cơ quan nhà nước.

Ngày 15/10/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành văn bản thay thế. Thông tư 61/2026/TT-BKHCN giữ phần lớn các yêu cầu cũ nhưng thêm một đối tượng “đọc” mới. Trang web nhà nước từ nay phải được tổ chức sao cho công cụ tìm kiếm và hệ thống trí tuệ nhân tạo hiểu đúng nội dung. Kỹ thuật được dùng là dữ liệu có cấu trúc, cũng là cách các tòa soạn và doanh nghiệp đang làm để xuất hiện trong kết quả Google và câu trả lời của chatbot.

Văn bản

Số hiệu: Thông tư 61/2026/TT-BKHCN quy định cấu trúc, bố cục, yêu cầu kỹ thuật cho cổng thông tin điện tử và trang thông tin điện tử
Người ký: Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, theo đề nghị của Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia
Ngày ký: 15/10/2026. Văn bản được đăng trên mục văn bản pháp luật của Bộ ngày 16/10.
Hiệu lực: từ ngày 01/12/2026
Quy mô: 4 chương, 17 điều, 6 phụ lục (39 trang)
Căn cứ: Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15 và Nghị định 224/2026/NĐ-CP ngày 24/6/2026 quy định chi tiết luật này. Thông tư cụ thể hóa khoản 6 Điều 11 của nghị định.
Thay thế: Thông tư 22/2023/TT-BTTTT ngày 31/12/2023. Văn bản này hết hiệu lực từ 01/12/2026, trừ các trường hợp chuyển tiếp nêu dưới đây.

Đối tượng áp dụng gồm bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, UBND cấp tỉnh, cấp xã và các cơ quan chuyên môn, đơn vị trực thuộc. Thông tư cũng áp dụng với mọi tổ chức, cá nhân cung cấp giải pháp, xây dựng, nâng cấp, vận hành hoặc kết nối với các cổng, trang này.

Những điểm mới

1. Tính sẵn sàng cho công cụ tìm kiếm và trí tuệ nhân tạo (Điều 8). Đây là thay đổi đáng chú ý nhất. Nội dung phải được phân cấp rõ ràng, dùng đúng thẻ tiêu đề, thẻ mô tả và HTML ngữ nghĩa. URL phải thân thiện và chứa từ khóa chính, đồng thời phải có sơ đồ trang XML (XML Sitemap). Những nội dung quan trọng phải gắn dữ liệu có cấu trúc để “công cụ tìm kiếm và hệ thống trí tuệ nhân tạo” nhận diện chính xác. Phụ lục III quy định cụ thể như sau. Định dạng là JSON-LD, bộ từ vựng là Schema.org, thời gian ghi theo ISO 8601. Hai kiểu dữ liệu là bắt buộc. Thứ nhất là GovernmentOrganization cho thông tin cơ quan (tên, URL, mô tả, địa chỉ, đầu mối liên hệ). Thứ hai là NewsArticle/Article cho tin bài (tiêu đề, ngày đăng, ngày sửa, tác giả, đơn vị xuất bản, URL). Các kiểu khuyến nghị gồm GovernmentBuilding cho trụ sở và bộ phận một cửa kèm giờ làm việc, Legislation cho văn bản quy phạm pháp luật (số ký hiệu, ngày ban hành, ngày bắt đầu hiệu lực, tình trạng hiệu lực, cơ quan ban hành), DigitalDocument cho văn bản hành chính và Event cho sự kiện. Phụ lục nói rõ mục đích là giúp “hệ thống trí tuệ nhân tạo tổng hợp (Generative AI)” phân tích đúng thông tin khi trả lời người dùng. Thông tư cũng khuyến khích cơ quan dùng AI ngay trên cổng của mình, như tóm tắt nội dung, chuyển văn bản thành giọng nói hay cá nhân hóa thông tin, miễn là tuân thủ pháp luật về trí tuệ nhân tạo.

Thông tư cũ cũng có dữ liệu đặc tả theo chuẩn Dublin Core, và Phụ lục II của thông tư mới vẫn giữ chuẩn này, nay dẫn chiếu rõ ISO 15836-1:2017 và ISO 15836-2:2019. Tuy vậy, Thông tư 22/2023 không có JSON-LD, không có Schema.org và không nhắc đến trí tuệ nhân tạo.

2. Yêu cầu an ninh mạng chặt hơn (Điều 12). Vẫn bắt buộc HTTPS với TLS tối thiểu 1.2. Thông tư 22/2023 chỉ yêu cầu “sẵn sàng hỗ trợ” IPv6 và DNSSEC. Nay cổng, trang phải sử dụng IPv6 và áp dụng DNSSEC. Thông tư còn bổ sung các nghĩa vụ: thường xuyên rà quét mã độc, lưu nhật ký hệ thống để giám sát và xác minh, có phương án sao lưu và khôi phục, không đăng tệp lỗi, hỏng hoặc chứa mã độc.

3. Thêm chỉ tiêu chất lượng dịch vụ (Phụ lục IV). Các ngưỡng tải trang được giữ nguyên: thời gian hiển thị nội dung đầu tiên (FCP) ≤ 3 giây, nội dung lớn nhất (LCP) ≤ 4 giây, Speed Index ≤ 5,8 giây, thời gian nhận byte đầu tiên (TTFB) ≤ 0,6 giây. Các ngưỡng hệ thống cũng vậy: phản hồi trung bình ≤ 2,5 giây, chậm nhất ≤ 30 giây, người dùng hoạt động đồng thời ≥ 1/6 số truy cập đồng thời. Thông tư thêm hai chỉ tiêu: tỷ lệ hoạt động liên tục ≥ 99,5% và tỷ lệ lỗi kỹ thuật ≤ 1% số yêu cầu. Ngưỡng truy cập đồng thời nay tách theo loại: ≥ 500 người dùng với cổng thông tin điện tử, ≥ 200 với trang thông tin điện tử.

4. Khả năng tiếp cận: phiên bản cao hơn nhưng mức ràng buộc nhẹ hơn (Điều 11). Thông tư 22/2023 yêu cầu áp dụng WCAG tối thiểu phiên bản 2.0. Thông tư mới chỉ khuyến khích áp dụng WCAG 2.1 cấp độ AA trở lên, theo cách “linh hoạt” và phù hợp với tính năng thực tế của từng trang. Thông tư cũng gợi ý dùng công cụ mã nguồn mở để tự kiểm tra.

5. Nền tảng giám sát mới, thu thập nhiều dữ liệu hơn (Điều 13, Phụ lục VI). Trước đây các cổng gắn mã giám sát của Hệ thống EMC. Nay phải kết nối với Nền tảng thống kê, đo lường, giám sát, đánh giá triển khai chuyển đổi số do Bộ Khoa học và Công nghệ vận hành. Ngoài các chỉ số quen thuộc như lượt truy cập, lượt xem trang, số người dùng, tỷ lệ thoát và thời lượng phiên, danh mục nay ghi rõ thêm: nguồn truy cập, thông số thiết bị (loại thiết bị, hệ điều hành, trình duyệt, độ phân giải màn hình), địa chỉ IP và nhà cung cấp dịch vụ mạng của người dùng, tình trạng hoạt động và thời điểm sự cố, cùng một mục mở là “các dữ liệu khác”.

6. Đánh giá Đạt/Không đạt hằng năm (Điều 15). Hằng năm, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì đánh giá và công bố mức độ đáp ứng của cổng, trang thông tin cơ quan nhà nước. Mỗi nội dung được chấm Đạt hoặc Không đạt. Cơ quan chủ quản có thể gửi ý kiến phản hồi đến Cục Chuyển đổi số quốc gia.

7. Thu gọn đầu mối (Điều 4). Trang của đơn vị thuộc bộ, cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh và UBND cấp xã được tổ chức trong cấu trúc cổng của bộ hoặc tỉnh tương ứng. Trang thành phần không được có trang con trực thuộc.

Ai chịu tác động, cần làm gì

Cơ quan nhà nước có thời hạn muộn nhất là 01/12/2027. Theo Điều 16, cổng, trang đang vận hành được tiếp tục áp dụng quy định của Thông tư 22/2023 trong lúc nâng cấp, nhưng không quá 01 năm kể từ ngày thông tư mới có hiệu lực. Tin bài đăng trước 01/12/2026 được giữ dữ liệu đặc tả theo quy định cũ.
Doanh nghiệp cung cấp phần mềm quản trị nội dung (CMS) cho khu vực công sẽ gánh phần lớn khối lượng việc. Phụ lục I yêu cầu tối thiểu: phân quyền theo vai trò, đăng nhập một lần (SSO) tích hợp với hệ thống định danh của cơ quan, tiện ích dạng mô-đun, nhật ký sự kiện, sao lưu và phục hồi theo phiên bản, tìm kiếm tiếng Việt không phân biệt hoa thường và dấu thanh theo TCVN 6909:2001, đăng ký nhận tin qua email hoặc ứng dụng nhắn tin như Zalo, Viber. Mẫu JSON-LD cho sáu kiểu Schema.org sẽ trở thành hạng mục quen thuộc trong hồ sơ mời thầu.
Người dân và doanh nghiệp về lý thuyết sẽ nhận được câu trả lời chính xác hơn khi hỏi công cụ tìm kiếm hay chatbot về giờ làm việc của bộ phận một cửa, hoặc một nghị định còn hiệu lực hay không. Các trường legislationLegalForce và legislationDateOfApplicability được thiết kế cho đúng loại câu hỏi đó.

Những điểm còn bỏ ngỏ

Dữ liệu cá nhân. Điều 14 yêu cầu cơ quan chủ quản bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dùng, Điều 15 giới hạn việc thu thập “trong phạm vi cần thiết”. Nhưng nền tảng trung tâm nay ghi rõ việc thu thập địa chỉ IP và thông số thiết bị. Thông tư không nói dữ liệu này được lưu bao lâu và người truy cập có được thông báo hay không.
Chế tài. Biện pháp chính mà thông tư đặt ra là kết quả “Không đạt” được công bố công khai. Bản thân thông tư không có chế tài với một cổng không đạt mức hoạt động liên tục 99,5%.
Phạm vi. Chỉ cơ quan nhà nước bị ràng buộc. Điều 2 không nhắc đến đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước hay báo điện tử của các tổ chức chính trị - xã hội.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.