Hướng dẫn Chương trình viễn thông công ích đến 2030: doanh nghiệp đóng góp 0,75% doanh thu, mỗi thôn được hỗ trợ 7 năm

Năm tháng sau khi Thủ tướng phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích giai đoạn 2026–2030, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành văn bản để chương trình thực sự vận hành. Thông tư 57/2026/TT-BKHCN trả lời bốn câu hỏi: ai phải đóng tiền vào chương trình, thôn nào và hộ nào được nhận hỗ trợ, doanh nghiệp được lựa chọn và thanh toán ra sao, và những người đang hưởng hỗ trợ theo chương trình cũ 2021–2025 được chuyển sang thế nào. Thời gian rất gấp: việc kéo dài chương trình cũ, vốn duy trì hỗ trợ từ đầu năm đến nay, chỉ được phép đến hết ngày 30/9/2026, và các thời hạn 15 ngày trong Thông tư mới cũng rơi đúng vào tuần đó.

Văn bản này là gì

Số hiệu và cơ quan ban hành: Thông tư 57/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, do Bộ trưởng Vũ Hải Quân ký.
Ngày ban hành và hiệu lực: ngày 15/9/2026, có hiệu lực ngay trong ngày (Điều 41). Bản sao y được đăng trên cổng văn bản của Bộ ngày 22/9.
Đơn vị đề nghị: Giám đốc Quỹ Dịch vụ viễn thông công ích Việt Nam — đơn vị thu tiền đóng góp và ký hợp đồng với doanh nghiệp.
Quy mô: 6 chương, 41 điều, kèm các phụ lục biểu mẫu và hướng dẫn ghi biểu; khoảng 90 trang bản scan.
Căn cứ: Luật Viễn thông số 24/2023/QH15, Nghị định 163/2024/NĐ-CP, Nghị định 295/2025/NĐ-CP (hoạt động viễn thông công ích và cơ chế tài chính), và Quyết định 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030.

Đây là mảnh thứ ba của bộ khung viễn thông công ích mới. Thông tư 01/2026/TT-BKHCN cung cấp biểu mẫu chung cho Nghị định 295; Thông tư 51/2026/TT-BKHCN — đã được giới thiệu ngày 19/9 — đặt sàn tốc độ đo thực mà kết nối được hỗ trợ phải đạt. Thông tư 57 là lớp riêng cho chương trình, đặt lên trên cả hai và viện dẫn chúng xuyên suốt.

Những điểm thay đổi

Hai mức đóng góp, tính theo công thức. Quyết định 777 đã ấn định: doanh nghiệp cung cấp dịch vụ có hạ tầng mạng đóng 0,75% doanh thu dịch vụ viễn thông phát sinh trong năm; doanh nghiệp không có hạ tầng mạng đóng 0,15%. Điều 5 Thông tư cụ thể hóa thành công thức tính theo số tháng, áp dụng hệ số giảm theo Điều 18 Nghị định 295 và làm tròn tháng (từ 15 ngày trở lên tính tròn một tháng). Tiền được nộp theo hai kỳ (tháng 1–6 và tháng 7–12), chuyển khoản bằng đồng Việt Nam vào tài khoản của Quỹ tại Kho bạc Nhà nước, chậm nhất 45 ngày sau khi kết thúc kỳ. Hết năm tài chính, doanh nghiệp xác định số phải nộp theo doanh thu quyết toán và gửi Quỹ trước 30/6, hai bên xác nhận số liệu không muộn hơn 30/9, số còn thiếu phải nộp trong 30 ngày; số nộp thừa được bù trừ kỳ sau hoặc hoàn trả trong 15 ngày.

Lịch lập kế hoạch hằng năm. Doanh nghiệp gửi số liệu điều chỉnh kế hoạch đóng góp cho Quỹ trước 30/9; Quỹ trình Bộ trước 31/10; Bộ phê duyệt trước 15/11 hằng năm (Điều 6).

Mỗi thôn được hỗ trợ 7 năm. Với phương thức đấu thầu, thời điểm bắt đầu tính hỗ trợ là tháng liền sau tháng công trình cuối cùng đưa vào cung cấp dịch vụ đạt yêu cầu phổ cập, và thời gian hỗ trợ là 84 tháng liên tục (Điều 18). Hợp đồng áp dụng loại theo kết quả đầu ra: thanh toán bị giảm trừ nếu thiếu về phạm vi, chất lượng hoặc thời gian cung cấp dịch vụ, và việc đánh giá thực hiện theo Thông tư 51.

Chốt danh sách thôn tại một thời điểm. Danh sách thôn lần đầu được xác định tại thời điểm 30/4/2026 — đúng ngày ký Quyết định 777 — và vẫn giữ nguyên nếu sau đó thôn, xã được sắp xếp lại (Điều 10). Thôn được hỗ trợ phải đã có điện và thuộc danh sách thôn, xã đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo giai đoạn 2026–2030 (Điều 11).

Trạm BTS chống chịu thiên tai. Theo Nhiệm vụ 1.5, mỗi xã thuộc danh sách của chương trình, nằm trong khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai trong 5 năm trở lại và chưa có trạm kiên cố được hỗ trợ 01 trạm BTS chịu được rủi ro thiên tai cấp 4 (Điều 9).

Thêm loại điểm truy nhập được hỗ trợ. Trường mầm non, trường phổ thông (kể cả điểm trường), trạm y tế xã và điểm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số ứng dụng CNTT được hỗ trợ một thuê bao Internet băng rộng cố định, và doanh nghiệp phải phát Wi-Fi cho cộng đồng dân cư tại điểm đó (khoản 3 Điều 32). Ở thôn chưa có cả di động lẫn băng rộng cố định, chương trình hỗ trợ 01 điểm cộng đồng dùng dịch vụ vệ tinh tầm thấp mỗi thôn, do UBND cấp xã đề xuất, cũng bắt buộc có Wi-Fi (khoản 4 Điều 32). Khi chưa có mức hỗ trợ cho dịch vụ vệ tinh tầm thấp, mức hỗ trợ được xác định theo báo giá của doanh nghiệp tại thời điểm lập kế hoạch (điểm b khoản 4 Điều 29).

Dùng VNeID để xác định hộ nghèo. Hộ nghèo, hộ cận nghèo có thể chứng minh qua mục “Thông tin cư trú” trên ứng dụng VNeID, bên cạnh giấy chứng nhận (Điều 3). Hộ được đổi giữa di động và băng rộng cố định tại cùng doanh nghiệp, hoặc đổi doanh nghiệp; mỗi đối tượng chỉ được nhận hỗ trợ qua một doanh nghiệp.

Ai chịu tác động

Mọi doanh nghiệp viễn thông được cấp phép, với tư cách bên đóng góp — mức 0,15% áp dụng cả với doanh nghiệp chỉ cung cấp dịch vụ và nhà mạng di động ảo, không riêng các nhà mạng lớn.
Viettel, VNPT, MobiFone và các doanh nghiệp có hạ tầng, với tư cách nhà thầu phủ sóng thôn, gia cố BTS và kết nối trường học.
Doanh nghiệp cung cấp Internet vệ tinh được cấp phép tại Việt Nam, nay có kênh được cấp kinh phí theo từng thôn cho điểm truy nhập cộng đồng.
UBND cấp tỉnh, phải giao cơ quan chuyên môn và cơ quan tiếp nhận đăng ký, rà soát thôn, báo cáo Cục Viễn thông và lập bản đồ số.
Hộ nghèo, hộ cận nghèo, trường học, trạm y tế và chủ tàu cá, là đối tượng thụ hưởng.

Ý nghĩa thực tiễn

Quy định gấp nhất nằm ở Điều 30. Các đối tượng đang được hỗ trợ theo chương trình đến năm 2025 không phải đăng ký lại — nhưng cơ quan chuyên môn cấp tỉnh phải rà soát, xác nhận danh sách trong 15 ngày kể từ ngày Thông tư có hiệu lực (15/9), và doanh nghiệp đang hỗ trợ dịch vụ di động hàng hải phải gửi danh sách trong 5 ngày. Vì Quyết định 777 chỉ cho kéo dài chương trình cũ đến hết 30/9/2026, tỉnh nào chậm trễ có nguy cơ làm gián đoạn hỗ trợ. Khoản 3 Điều 40 cho phép Bộ phê duyệt kinh phí 9 tháng đầu năm 2026 cho doanh nghiệp đã được đặt hàng theo chương trình cũ, và quyết toán theo thực tế nếu việc kéo dài kết thúc sớm hơn.

Với doanh nghiệp, thay đổi chủ yếu là thủ tục: mẫu xác nhận số liệu mới (Mẫu 01/TĐG), mốc xác nhận 30/9 và nhịp nộp tiền hai kỳ mỗi năm cần đưa vào lịch tài chính. Với nhà thầu, phương án thiết kế sơ bộ phải thể hiện vị trí cột anten hoặc bộ chia (splitter), và với di động phải kèm bản đồ phủ sóng theo Thông tư 51.

Những câu hỏi còn bỏ ngỏ

Tách riêng phần hỗ trợ điện thoại thông minh. Điều 1 loại trừ rõ Nhiệm vụ 3 — hỗ trợ 400.000 điện thoại thông minh cho hộ nghèo, hộ cận nghèo theo Quyết định 777. Hướng dẫn cho nhiệm vụ này sẽ phải có văn bản riêng.
Không có điều khoản bãi bỏ. Thông tư không bãi bỏ Thông tư 14/2022/TT-BTTTT hướng dẫn chương trình đến năm 2025; thậm chí Điều 40 vẫn dựa vào Điều 37–39 của văn bản này để quyết toán 9 tháng đầu năm.
Giá dịch vụ vệ tinh tầm thấp. Việc lấy báo giá của chính doanh nghiệp khi chưa có mức hỗ trợ đồng nghĩa giá điểm cộng đồng vệ tinh, ít nhất lúc đầu, do thị trường quyết định.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.