Từ 26/11/2026, người gửi tiền tại quỹ tín dụng nhân dân được tra cứu thông tin tiền gửi trên hệ thống giám sát của Ngân hàng Nhà nước

Quỹ tín dụng nhân dân là tổ chức tín dụng hợp tác quy mô nhỏ, phần lớn chỉ hoạt động trong phạm vi một xã, phường. Người gửi tiền thường là nông dân, tiểu thương, trong tay chỉ có cuốn sổ tiền gửi. Khi một quỹ gặp sự cố, người gửi tiền thường biết muộn, và bằng chứng duy nhất về số tiền họ được hưởng lại nằm trong sổ sách của chính quỹ.

Từ ngày 15/9/2025, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vận hành Hệ thống thông tin phục vụ công tác giám sát hoạt động quỹ tín dụng nhân dân và tổ chức tài chính vi mô. Mọi quỹ tín dụng nhân dân phải gửi lên hệ thống này thông tin về khách hàng vay và gửi tiền, hoạt động cho vay, nhân sự, thành viên, tài sản bảo đảm và báo cáo tài chính. Thông tư 55/2026/TT-NHNN lần đầu cho người gửi tiền được tiếp cận một phần dữ liệu đó. Từ ngày 26/11/2026, khách hàng gửi tiền tại quỹ tín dụng nhân dân được tra cứu thông tin về khoản tiền gửi của chính mình mà quỹ đã báo cáo cho cơ quan quản lý. Nếu số liệu lệch với sổ tiền gửi, khách hàng có thể báo cho NHNN.

Văn bản

Số hiệu: Thông tư 55/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 18/2025/TT-NHNN ngày 31/7/2025.
Cơ quan ban hành: Thống đốc NHNN; Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng ký thay. Đơn vị trình là Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.
Ngày ký: 12/10/2026.
Hiệu lực: từ 26/11/2026 (Điều 8).
Quy mô: 9 điều, 5 trang. Điều 1 đến Điều 7 sửa các Điều 8, 10, 11, 12, 13, 14 và 16 của Thông tư 18; thông tư không có điều khoản chuyển tiếp.

NHNN đã có Văn bản hợp nhất 116/2026/VBHN-TT-NHNN (ngày 23/10/2026), chú thích từng khoản được sửa.

Những điểm mới

1. Người gửi tiền được tự tra cứu (khoản 4 mới, Điều 8). Khách hàng gửi tiền tại quỹ tín dụng nhân dân được tra cứu “thông tin liên quan đến tiền gửi của chính khách hàng gửi tiền đó” dựa trên thông tin, báo cáo của Hệ thống thông tin giám sát. Khách hàng phải bảo mật thông tin cá nhân và thông tin tra cứu. Khi kết quả không khớp, khách hàng cung cấp thông tin cho NHNN chi nhánh Khu vực nơi quỹ đặt trụ sở chính. Thông tin này là căn cứ để chi nhánh xác minh, xử lý theo quy định pháp luật.

Cách làm cụ thể được giao cho một Hướng dẫn riêng của Thống đốc. Hướng dẫn phải có tối thiểu năm nội dung: cách tra cứu, cách báo kết quả không khớp, trách nhiệm của NHNN chi nhánh Khu vực, thời hạn tiếp nhận, xác minh, xử lý và trả lời khách hàng, và thời điểm bắt đầu thực hiện. Nói cách khác, ngày 26/11/2026 là lúc cơ sở pháp lý có hiệu lực, chưa chắc là ngày chức năng tra cứu chạy thật.

2. Quỹ tín dụng nhân dân phải thông báo cho khách hàng. Theo khoản 5 mới của Điều 14, NHNN chi nhánh Khu vực yêu cầu quỹ thông báo cho khách hàng gửi tiền và công khai tại trụ sở, phòng giao dịch và trên trang thông tin điện tử (nếu có). Quỹ cũng phải phối hợp với UBND cấp xã để tuyên truyền trên phương tiện truyền thông của xã. Khoản 6 cho phép chi nhánh yêu cầu quỹ cung cấp thông tin để xử lý phản ánh của khách hàng.

3. Cục Công nghệ thông tin xây dựng chức năng tra cứu. Các khoản 11, 12, 13 bổ sung vào Điều 10 giao cho Cục Công nghệ thông tin NHNN ba việc. Thứ nhất, nghiên cứu giải pháp kỹ thuật, triển khai chức năng tra cứu và trình Thống đốc ban hành Hướng dẫn. Thứ hai, xây dựng công cụ lưu trữ, xử lý, tổng hợp kết quả tra cứu. Thứ ba, áp dụng biện pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân khi hệ thống chia sẻ dữ liệu cho Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam. Hằng tháng, Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng tổng hợp kết quả tra cứu, báo cáo Thống đốc (khoản 10 mới, Điều 11). Vì vậy, các trường hợp không khớp vừa là việc chăm sóc khách hàng, vừa là tín hiệu giám sát.

4. Ngân hàng Hợp tác xã được chia sẻ sẵn một số nhóm thông tin. Theo khoản 2 Điều 8 cũ, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam phải gửi văn bản đăng ký và chờ Thống đốc phê duyệt rồi mới được chia sẻ. Ngân hàng Hợp tác xã chỉ được dùng thông tin cho mục đích “điều hòa vốn, kiểm toán nội bộ, kiểm tra và giám sát an toàn hệ thống quỹ tín dụng nhân dân”. Quy định mới bỏ bước đăng ký trước. Ngân hàng Hợp tác xã mặc nhiên được chia sẻ ba nhóm:

thông tin, báo cáo do quỹ tín dụng nhân dân cung cấp;
kết luận thanh tra, kiểm tra quỹ do NHNN chi nhánh Khu vực cung cấp, cùng sản phẩm đầu ra về tình hình thực hiện kiến nghị, khắc phục sau thanh tra, kiểm tra;
sản phẩm đầu ra xây dựng từ báo cáo của các quỹ.

Ngoài ba nhóm này, Ngân hàng Hợp tác xã vẫn phải gửi văn bản và chờ Thống đốc phê duyệt. Phạm vi chia sẻ cho Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam vẫn theo quy định riêng về cung cấp thông tin giữa NHNN và tổ chức này.

5. Dẫn chiếu cụ thể Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Văn bản cũ chỉ yêu cầu thông tin được chia sẻ “phải bảo đảm quy định pháp luật có liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân”. Điểm d khoản 2 Điều 8 mới yêu cầu đơn vị được chia sẻ thực hiện khoản 2 Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15) và quy định pháp luật liên quan.

6. Thay đổi cách sửa mẫu báo cáo. Trước đây, Thanh tra NHNN, Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và NHNN chi nhánh Khu vực khi cần báo cáo mới phải tự xây dựng mẫu biểu rồi gửi Cục An toàn hệ thống. Nay các đơn vị này “đề xuất Thống đốc”, thông qua Cục An toàn hệ thống, việc bổ sung, sửa đổi hoặc bãi bỏ thông tin, báo cáo, kể cả công thức kiểm tra, sản phẩm đầu ra và cách thức tính toán, và phải nêu rõ sự cần thiết. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam và Ngân hàng Hợp tác xã cũng có quyền đề xuất như vậy (khoản 4 mới, Điều 16). Trước khi thay đổi danh mục báo cáo, Cục Công nghệ thông tin phải đánh giá tác động tới thiết kế hệ thống và khảo sát các quỹ về thời gian cần để nâng cấp hệ thống của mình (khoản 11, Điều 10).

Ai chịu tác động

Người gửi tiền tại quỹ tín dụng nhân dân: lần đầu có công cụ đối chiếu với số liệu quỹ báo cáo lên cơ quan quản lý.
Quỹ tín dụng nhân dân: phải công khai, tuyên truyền và cung cấp thông tin khi được yêu cầu. Quan trọng hơn, mọi chênh lệch giữa số liệu báo cáo và sổ tiền gửi của khách hàng sẽ bị phát hiện.
Ngân hàng Hợp tác xã và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam: được tiếp cận dữ liệu rộng hơn, kèm nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân được nêu đích danh.
Tổ chức tài chính vi mô: vẫn báo cáo vào hệ thống, nhưng quy định về tra cứu tiền gửi và nghĩa vụ thông báo chỉ nhắc đến quỹ tín dụng nhân dân.

Ý nghĩa thực tiễn

Nhìn từ góc độ công nghệ tài chính, đây là một bước của công nghệ giám sát (suptech). Dữ liệu vốn đã chảy về NHNN; thông tư biến chính người gửi tiền thành một lớp kiểm tra độ chính xác của dữ liệu đó. Quỹ nào báo cáo thiếu hoặc che giấu tiền gửi sẽ bị chính khách hàng của mình phát hiện. Kết quả tra cứu được tổng hợp lên Thống đốc hằng tháng, nên hiện tượng chênh lệch tập trung ở một quỹ sẽ hiện ra ở cấp trung ương chứ không chỉ ở chi nhánh địa phương.

Các quỹ nên rà soát ngay để số liệu tiền gửi báo cáo lên NHNN khớp với sổ tiền gửi và phần mềm nghiệp vụ. Các quỹ cũng nên chuẩn bị nhân lực trả lời yêu cầu xác minh khi Hướng dẫn công bố ngày bắt đầu.

Những điểm còn bỏ ngỏ

Kênh tra cứu: thông tư không nói sẽ tra cứu qua cổng của NHNN, ứng dụng di động, VNeID hay qua chính quỹ. Hướng dẫn của Thống đốc sẽ quyết định.
Ngày bắt đầu và thời hạn xử lý: đều do Hướng dẫn quy định, hiện chưa được công bố.
Phạm vi “thông tin liên quan đến tiền gửi”: có thể gồm số dư, lãi suất, kỳ hạn, nhưng thông tư không liệt kê các trường dữ liệu.
Khách hàng của tổ chức tài chính vi mô chưa được nhắc đến trong quy định về tra cứu.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.