Từ 1/7/2027, mọi tổ chức chuyển mạch tài chính đều chịu giám sát, ví điện tử báo cáo theo bộ chỉ tiêu mới

Mỗi lệnh chuyển tiền liên ngân hàng, mỗi giao dịch thẻ đi qua hệ thống chuyển mạch trong nước, mỗi lần nạp tiền vào ví điện tử đều chạy trên hạ tầng mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) coi là trọng yếu. Thông tư 47/2026/TT-NHNN thay đổi cách NHNN giám sát hạ tầng đó. Văn bản chỉ có 10 điều nhưng thay thế trọn năm phụ lục chỉ tiêu báo cáo. Các doanh nghiệp fintech được cho thời gian chuẩn bị khá dài: phần lớn quy định áp dụng từ 1/7/2027, riêng các chỉ tiêu giám sát trực tuyến áp dụng từ 1/10/2027. NHNN đã công bố văn bản hợp nhất ngày 6/10/2026, nên toàn bộ quy định sau sửa đổi đã có thể tra cứu.

Thông tin văn bản

Số hiệu, trích yếu: Thông tư 47/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 41/2024/TT-NHNN quy định về giám sát và thực hiện giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng, hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.
Cơ quan ban hành: Thống đốc NHNN, theo đề nghị của Vụ trưởng Vụ Thanh toán.
Ngày ban hành: 24/9/2026.
Hiệu lực: từ 1/7/2027 (khoản 1 Điều 9). Riêng mục 3 Phụ lục III và mục 3.3 Phụ lục IV có hiệu lực từ 1/10/2027 (khoản 2 Điều 9).
Văn bản được sửa: Thông tư 41/2024/TT-NHNN ngày 17/7/2024, nay đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 111/2026/VBHN-TT-NHNN (6/10/2026).
Đối tượng thực hiện (Điều 10): các đơn vị thuộc NHNN, tổ chức vận hành hệ thống thanh toán quan trọng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (ví điện tử, cổng thanh toán điện tử, hỗ trợ thu hộ, chi hộ), cùng các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hợp tác với họ.

Những điểm thay đổi

1. Danh mục giám sát bao quát mọi tổ chức chuyển mạch được cấp phép

Phụ lục II là Danh mục hệ thống thanh toán quan trọng. Bản năm 2024 ghi đích danh đơn vị vận hành hệ thống bù trừ, chuyển mạch giao dịch tài chính là Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS). Phụ lục thay thế chuyển sang quy định theo nhóm: “các tổ chức được Ngân hàng Nhà nước cấp phép cung ứng dịch vụ chuyển mạch tài chính, dịch vụ bù trừ điện tử”. Ba dòng còn lại giữ nguyên: Hệ thống TTLNH Quốc gia, hệ thống thanh toán ngoại tệ do Vietcombank vận hành và hệ thống thanh toán tiền giao dịch chứng khoán do BIDV vận hành. Theo Doanh nghiệp Hội nhập khi đưa tin về dự thảo, NHNN đã cấp phép cho Công ty Cổ phần Thanh toán số MobiFone cung ứng dịch vụ chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử. Với cách quy định mới, tổ chức chuyển mạch thứ hai không còn nằm ngoài phạm vi giám sát chỉ vì phụ lục ghi tên riêng NAPAS.

2. Kiểm tra tại chỗ theo kế hoạch, không cần chờ phát hiện sai sót

Theo Điều 7 cũ, Đơn vị giám sát chỉ kiểm tra tại chỗ khi phát hiện tài liệu, dữ liệu bị thiếu, lỗi, sai mà chưa khắc phục, hoặc phát hiện vấn đề rủi ro cần thu thập thêm thông tin. Trình tự cũng được quy định ngay trong Thông tư: Thống đốc ra quyết định, gửi trước 5 ngày làm việc, lập biên bản, báo cáo kết quả trong 30 ngày làm việc. Điều 7 mới cho phép kiểm tra theo kế hoạch kiểm tra của NHNN, kiểm tra đột xuất theo chỉ đạo của Thống đốc hoặc khi gặp các tình huống như quy định cũ. Trình tự, thủ tục nay thực hiện theo quy định của Thống đốc và pháp luật về kiểm tra chuyên ngành. Tổ chức vận hành phải bố trí nhân sự, trang thiết bị để đoàn kiểm tra rà soát dữ liệu trên hệ thống công nghệ thông tin. Khoản 2 Điều 12 sửa tương tự đối với việc kiểm tra tổ chức trung gian thanh toán.

3. Lưu trữ và bảo mật dữ liệu giám sát

Điều 4a mới quy định tài liệu, dữ liệu giám sát được bảo quản, lưu trữ theo pháp luật về lưu trữ. Việc bảo mật tuân theo quy định của pháp luật ngân hàng về bảo vệ bí mật thông tin.

4. Phân công lại trách nhiệm trong NHNN

Thông tư cập nhật theo cơ cấu tổ chức mới của NHNN từ năm 2025. “Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng” được thay bằng Thanh tra NHNN (Điều 21). Việc cung cấp danh sách tổ chức tín dụng được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt chuyển sang Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng (Điều 21a mới). Chi nhánh tỉnh, thành phố đổi thành NHNN chi nhánh Khu vực (Điều 22). Điều 21b mới giao Cục Phòng, chống rửa tiền thông báo cho Đơn vị giám sát kết quả kiểm tra về phòng, chống rửa tiền đối với tổ chức trung gian thanh toán.

5. Bộ chỉ tiêu mới, có chỉ tiêu gần thời gian thực

Khối lượng công việc kỹ thuật chủ yếu nằm ở các phụ lục được thay thế.

Hệ thống TTLNH Quốc gia (mục 3 Phụ lục III, từ 1/10/2027): gồm các chỉ tiêu R-28 đến R-40: tỷ lệ tập trung số lượng và giá trị giao dịch của 5 thành viên gửi lệnh lớn nhất, tốc độ xử lý bình quân (APT, tính bằng mili giây), công suất xử lý (giao dịch/phút), thời gian và tỷ lệ giao dịch nằm trong hàng đợi, áp lực thanh khoản, tỷ lệ sử dụng hạn mức thấu chi, thời gian xử lý quyết toán. Phần lớn chỉ tiêu có cảnh báo khi vượt ngưỡng do Đơn vị giám sát thiết lập.
Hệ thống bù trừ, chuyển mạch (mục 3.3 Phụ lục IV, từ 1/10/2027): gồm các chỉ tiêu R-6 đến R-14: hạn mức bù trừ điện tử và mức sử dụng của từng thành viên quyết toán. Hệ thống cảnh báo khi thành viên không phát sinh giao dịch chuyển tiền chiều phát lệnh trên Internet, di động quá 30 phút hoặc tạm dừng dịch vụ quá 30 phút. Ngoài ra còn tỷ lệ giao dịch timeout (chu kỳ 15 phút), tỷ lệ lỗi phản hồi (30 phút), APT theo giờ và công suất xử lý. Các chỉ tiêu có định kỳ “thường xuyên” phải bảo đảm độ trễ dữ liệu không quá 5 phút.
Ngân hàng hợp tác (Phụ lục V): báo cáo hằng tháng theo từng tổ chức trung gian hợp tác. Nội dung gồm danh sách tổ chức trung gian hợp tác để phục vụ khách hàng thanh toán hàng hóa, dịch vụ nước ngoài, số tài khoản đồng Việt Nam và thẻ ghi nợ liên kết ví, giao dịch trên tài khoản đảm bảo thanh toán, cùng các biện pháp đảm bảo khả năng thanh toán khác ngoài tài khoản đảm bảo đã thỏa thuận cho dịch vụ thu hộ, chi hộ.
Tổ chức trung gian thanh toán (Phụ lục VI): báo cáo theo quý, năm cho từng dịch vụ cổng thanh toán, ví điện tử, hỗ trợ thu hộ, chi hộ. Nội dung gồm kênh cung ứng (ứng dụng, website), ngân hàng hợp tác, số đơn vị chấp nhận thanh toán chia theo cá nhân, tổ chức, hộ kinh doanh và số đơn vị chấp nhận qua QR code. Chỉ tiêu mới G-7 yêu cầu nộp danh sách đối tác nước ngoài hợp tác để phục vụ khách hàng thanh toán hàng hóa, dịch vụ nước ngoài. Riêng ví điện tử phải báo cáo số ví đã phát hành, đã kích hoạt, đang hoạt động (có ít nhất một giao dịch phát sinh giá trị tiền tệ trong 12 tháng) và đã đóng. Ví điện tử cũng báo cáo thời gian gián đoạn do sự cố, số lượng và giá trị giao dịch liên quan đến gian lận, lừa đảo.

Ai bị ảnh hưởng, cần chuẩn bị gì

NAPAS, MobiFone và các tổ chức chuyển mạch được cấp phép sau này: cần chuẩn bị luồng dữ liệu giám sát gửi NHNN với các chỉ tiêu cảnh báo, độ trễ không quá 5 phút, trước 1/10/2027.
Doanh nghiệp ví điện tử, cổng thanh toán, thu hộ chi hộ: nên ánh xạ kho dữ liệu sang mã chỉ tiêu mới của Phụ lục VI trước tháng 7/2027. Danh sách đối tác nước ngoài và số đơn vị chấp nhận thanh toán theo loại hình, theo QR code đòi hỏi dữ liệu gốc sạch. Doanh nghiệp cũng nên chuẩn bị cho các đợt kiểm tra theo kế hoạch, với đủ nhân sự và quyền truy cập hệ thống cho đoàn kiểm tra.
Ngân hàng hợp tác với fintech: báo cáo Phụ lục V hằng tháng, tách theo từng đối tác, bao gồm cả hợp tác thanh toán hàng hóa, dịch vụ nước ngoài và các biện pháp bảo đảm khả năng thanh toán ngoài tài khoản.
Người dùng: không có nghĩa vụ mới. Khi sự cố, timeout hay áp lực thanh khoản được phát hiện sớm hơn, các trường hợp “chuyển tiền bị treo” có thể giảm đi.

Những điểm còn bỏ ngỏ

Ngưỡng cảnh báo do Đơn vị giám sát thiết lập “phù hợp với yêu cầu giám sát trong từng thời kỳ” và không công bố trong Thông tư. Vì vậy, tổ chức vận hành chưa thể tính trước biên độ an toàn.
Trình tự kiểm tra chi tiết nay nằm ở một quy định riêng của Thống đốc và pháp luật về kiểm tra chuyên ngành. Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản này.
Bản tin của Hiệp hội Ngân hàng nói danh mục tổ chức chuyển mạch nằm ở “Phụ lục I”. Trong bản ký số và văn bản hợp nhất, Danh mục hệ thống thanh toán quan trọng là Phụ lục II. Bài viết này theo văn bản pháp lý.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.