Mua, bán vàng từ 5 triệu đồng/ngày phải thanh toán không dùng tiền mặt; vàng trang sức không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Với nhiều gia đình Việt Nam, vàng là một kiểu “sổ tiết kiệm”, và phần lớn giao dịch vàng xưa nay vẫn trả bằng tiền mặt. Từ năm ngoái, Chính phủ đã bắt đầu thu hẹp kênh này khi buộc các giao dịch vàng lớn phải đi qua ngân hàng. Nay ngưỡng ấy được hạ mạnh: từ ngày 16/10/2026, khách hàng mua hoặc bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên trong một ngày phải thanh toán bằng phương tiện không dùng tiền mặt. Với giá vàng miếng SJC hiện nay, 5 triệu đồng chưa tới một chỉ vàng, nên trên thực tế gần như mọi giao dịch vàng miếng và phần lớn giao dịch vàng nhẫn sẽ để lại dấu vết điện tử.

Cùng lúc, nghị định đi theo hướng ngược lại ở mảng khác: hoạt động sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, chấm dứt vai trò cấp phép của Ngân hàng Nhà nước đối với các cơ sở kim hoàn.

Thông tin văn bản

Số hiệu: Nghị định 390/2026/NĐ-CP
Cơ quan ban hành: Chính phủ; Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký
Ngày ban hành: 16/10/2026
Ngày hiệu lực: 16/10/2026 (ngay ngày ký)
Văn bản được sửa đổi: Nghị định 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP (ban hành 26/8/2025, hiệu lực 10/10/2025)

Thông cáo trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ được đăng ngày 17/10; toàn văn nghị định được đăng ngày 19/10.

Những điểm thay đổi

1. Thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng/ngày/khách hàng

Khoản 10 Điều 4 mới quy định: việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 05 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt.

Trước đây, Nghị định 232/2025 đặt ngưỡng 20 triệu đồng/ngày và ghi cụ thể tiền phải đi qua tài khoản thanh toán của khách hàng và của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Quy định mới thay đổi hai điểm:

hạ ngưỡng ba phần tư, từ 20 triệu xuống 5 triệu đồng;
không còn chỉ định kênh thanh toán. Thay vì “từ tài khoản sang tài khoản tại ngân hàng”, nghị định dẫn chiếu sang pháp luật chung về thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này có thể mở đường cho các phương tiện hợp pháp khác như thẻ, ví điện tử liên kết tài khoản, thanh toán QR, dù danh sách cụ thể do pháp luật về thanh toán quyết định chứ không phải nghị định này.

Có hai chi tiết cần lưu ý. Ngưỡng được tính cộng dồn theo ngày cho mỗi khách hàng, không phải theo từng lần thanh toán, nên chia nhỏ thành nhiều lần trả tiền mặt trong cùng ngày không giúp né quy định. Và quy định áp dụng cho vàng nói chung, không chỉ vàng miếng; người mua vài chiếc nhẫn hay một sợi dây chuyền nặng trong một ngày cũng có thể vượt ngưỡng.

2. Vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện

Theo quy định cũ, sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất do Ngân hàng Nhà nước cấp, còn mua bán vàng trang sức là hoạt động kinh doanh có điều kiện. Nghị định 390/2026 xác định hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ không phải là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời bãi bỏ các quy định về những hoạt động này trong Nghị định 24/2012.

Cơ sở kim hoàn vẫn phải tuân thủ pháp luật về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phòng, chống rửa tiền. Điều khoản chuyển tiếp quy định:

giấy chứng nhận đã cấp không còn là điều kiện để hoạt động;
hồ sơ đề nghị cấp, sửa đổi giấy chứng nhận chưa giải quyết đến ngày 16/10 thì chấm dứt giải quyết, Ngân hàng Nhà nước thông báo cho người nộp; phí, lệ phí đã nộp (nếu có) xử lý theo pháp luật về phí, lệ phí.

Vàng miếng vẫn bị quản lý chặt. Sản xuất vàng miếng và kinh doanh mua, bán vàng miếng vẫn là hoạt động kinh doanh có điều kiện, phải có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước.

3. Nhập khẩu vàng nguyên liệu: đổi tên giấy phép, mở rộng căn cứ

Doanh nghiệp có đăng ký sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và có hợp đồng gia công với nước ngoài được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để thực hiện hợp đồng và xuất khẩu sản phẩm gia công. Quy định này thay cho “Giấy phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm” trước đây, vốn đòi hỏi cả giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất.
Với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp phép hằng năm; căn cứ nay bổ sung hợp đồng xuất khẩu bên cạnh hợp đồng gia công, năng lực sản xuất và báo cáo xuất khẩu năm trước.
Xuất, nhập khẩu vàng nguyên liệu dạng bột, dung dịch, vẩy hàn, muối vàng, dây, ống, vàng trang sức bán thành phẩm, và vàng làm nguyên liệu sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện tử, thiết bị y tế, dụng cụ y tế thực hiện theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, pháp luật hải quan và pháp luật chuyên ngành, không cần giấy phép riêng về vàng.
Doanh nghiệp nhập khẩu được bán vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp có đăng ký sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, thay vì chỉ cho doanh nghiệp có giấy chứng nhận như trước.

Giấy phép xuất, nhập khẩu vàng, giấy phép tạm nhập và hạn mức đã cấp trước ngày 16/10 tiếp tục thực hiện theo nội dung, thời hạn ghi trên giấy phép, trừ khi bị điều chỉnh, thu hồi.

4. Nghĩa vụ dữ liệu đối với doanh nghiệp nhập khẩu

Phần liên quan đến công nghệ nằm ở điểm e khoản 10 Điều 14 được sửa đổi. Doanh nghiệp, ngân hàng thương mại được cấp phép nhập khẩu vàng phải xây dựng hệ thống thông tin để xử lý, lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua, bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu và dữ liệu giao dịch mua, bán vàng nguyên liệu, đồng thời kết nối, cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thống đốc. Điều 20 về chế độ báo cáo cũng được viết lại theo hướng này và không còn liệt kê báo cáo về sản xuất, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ.

5. Phân công quản lý

Ngân hàng Nhà nước thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất, mua bán vàng miếng; xuất, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu; việc chấp hành quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo và sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu. Sản xuất vàng trang sức ra khỏi phạm vi này. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng, công bố tiêu chuẩn quốc gia đối với vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng miếng; kiểm tra đo lường, chất lượng trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông; kiểm định phương tiện đo của doanh nghiệp kinh doanh vàng.

Ai chịu tác động

Người mua, bán vàng: cần mang thẻ ngân hàng hoặc điện thoại. Với một giao dịch vàng miếng hay vài chỉ vàng nhẫn, khi tổng giá trị trong ngày chạm 5 triệu đồng thì không còn trả tiền mặt được, và giao dịch gắn với danh tính ngân hàng của khách.
Doanh nghiệp, ngân hàng kinh doanh vàng miếng: cần hệ thống thanh toán và sổ sách đủ để cộng dồn giao dịch của cùng một khách trong ngày.
Cơ sở kim hoàn, xưởng chế tác: bớt thủ tục gia nhập thị trường, nhưng trách nhiệm về chất lượng, hóa đơn thuế và phòng, chống rửa tiền không đổi.
Doanh nghiệp FDI xuất khẩu trang sức, nhà sản xuất điện tử, thiết bị y tế: dễ tiếp cận vàng nguyên liệu hơn, trong khi doanh nghiệp nhập khẩu gánh thêm nghĩa vụ xây dựng hệ thống và kết nối dữ liệu.

Những điểm còn bỏ ngỏ

Hiệu lực ngay ngày ký. Nghị định có hiệu lực từ 16/10, trước khi công chúng biết đến một ngày. Chưa rõ các giao dịch nhận tiền mặt từ 5 đến dưới 20 triệu đồng trong hai ngày 16–17/10 sẽ được xử lý thế nào.
Phương tiện nào được chấp nhận? “Phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt” được định nghĩa ở văn bản khác. Mọi loại ví điện tử, mã QR có được tính hay không, và doanh nghiệp chứng minh khách trả từ tài khoản của chính mình ra sao, nhiều khả năng cần Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn.
Cách cộng dồn “trong ngày của một khách hàng”. Doanh nghiệp phải định danh khách để cộng dồn. Với ngưỡng 20 triệu trước đây, việc này dựa vào chuyển khoản giữa hai tài khoản ngân hàng; khi kênh thanh toán được mở rộng, cộng dồn có thể khó hơn.
Quy định kết nối dữ liệu của Ngân hàng Nhà nước đối với doanh nghiệp nhập khẩu vàng chưa được ban hành.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.