Khởi nghiệp, nghiên cứu được hỗ trợ đến 100% phí khai thác dữ liệu quốc gia; yêu cầu khai thác giải quyết trong 24 giờ đến 10 ngày

Hai năm qua, Việt Nam lần lượt dựng nền móng cho kinh tế dữ liệu: Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, Trung tâm dữ liệu quốc gia do Bộ Công an vận hành, sàn dữ liệu và khung xử phạt vi phạm về dữ liệu. Điều còn thiếu là động lực để doanh nghiệp, nhà nghiên cứu ngoài khu vực nhà nước thực sự dùng nguồn dữ liệu đó. Nghị định 386/2026/NĐ-CP, được Văn phòng Chính phủ đăng tải ngày 14/10, lấp đúng khoảng trống ấy. Văn bản này giống một gói chính sách thu hút đầu tư hơn là một nghị định quản lý thuần túy: hỗ trợ chi phí, thời hạn ràng buộc chính cơ quan nhà nước, cơ chế thử nghiệm, phòng thí nghiệm, vườn ươm và chế độ đãi ngộ để giữ chân nhân lực dữ liệu.

Thông tin văn bản

Số hiệu: Nghị định 386/2026/NĐ-CP quy định cơ chế đột phá phát triển cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu quốc gia; hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia
Cơ quan ban hành: Chính phủ, theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công an; Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký
Ngày ký: 12/10/2026
Hiệu lực: từ 01/12/2026 (Điều 53)
Bố cục: 5 chương, 54 điều
Căn cứ gồm Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 97/2025/QH15, Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 và Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15.

Đối tượng áp dụng là Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia và mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam, nước ngoài có hoạt động đổi mới sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Việt Nam.

Những điểm mới

1. Nhà nước hỗ trợ chi phí khai thác dữ liệu

Luật Dữ liệu cho phép khai thác dữ liệu của Nhà nước nhưng chưa trả lời câu hỏi ai chịu chi phí. Điều 8 của Nghị định đưa ra mức hỗ trợ cụ thể cho từng nhóm:

Cá nhân, nhóm cá nhân có sáng kiến đột phá hoặc nguyên mẫu sản phẩm dữ liệu: hỗ trợ 100% chi phí khai thác dữ liệu dùng chung trong 24 tháng; tối đa 70% chi phí hoàn thiện nguyên mẫu (chuẩn hóa, gắn siêu dữ liệu, ẩn danh, khử nhận dạng, kết nối API, kiểm thử an ninh, hiệu năng), không quá 500 triệu đồng/dự án/năm, tối đa 02 năm; 100% chi phí môi trường xử lý dữ liệu an toàn, không quá 200 triệu đồng/dự án/năm; được cấp tài khoản cá nhân định danh để truy cập dữ liệu từ xa.
Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ: hỗ trợ 100% phí khai thác dữ liệu trong 36 tháng; tối đa 70% chi phí hoàn thiện sản phẩm, tích hợp dữ liệu, đánh giá tuân thủ pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, không quá 01 tỷ đồng/dự án/năm, tối đa 03 năm; tối đa 50% chi phí thuê hạ tầng tính toán, điện toán đám mây, không quá 20 triệu đồng/tháng; tối đa 300 triệu đồng/năm cho tư vấn sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn; được ưu tiên tham gia thử nghiệm có kiểm soát và đặt hàng, mua sắm công.
Tổ chức, cá nhân đã có sản phẩm dữ liệu đang vận hành, cần mở rộng: hỗ trợ 50% phí khai thác dữ liệu trong 24 tháng (70% nếu đã được cơ quan nhà nước, tổ chức khoa học và công nghệ hoặc cơ sở giáo dục đại học xác nhận kết quả thử nghiệm bước đầu); tối đa 50% chi phí tích hợp, làm sạch, kiểm thử an toàn, không quá 02 tỷ đồng/dự án/năm.
Cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu: hỗ trợ 100% phí khai thác dữ liệu cho nhiệm vụ dùng ngân sách nhà nước; tối đa 03 tỷ đồng/nhiệm vụ/năm để phát triển bộ dữ liệu nghiên cứu; tối đa 01 tỷ đồng/nhiệm vụ/năm chi phí hạ tầng tính toán do Nhà nước đầu tư.

Điều 14 bổ sung mức hỗ trợ cho dự án nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm dữ liệu của doanh nghiệp (50% phí trong 24 tháng, tối đa 02 tỷ đồng/dự án/năm) và 100% phí cho nhiệm vụ vì lợi ích công cộng như phòng chống thiên tai, y tế, giáo dục. Nguyên tắc chung: chủ thể thuộc nhiều nhóm chỉ được hưởng 01 mức ưu đãi cao nhất, không cộng dồn (Điều 4, khoản 8 Điều 8, khoản 5 Điều 14).

2. Khai báo một lần, thời hạn rõ ràng

Điều 13 áp dụng nguyên tắc “một lần khai báo, một lần thẩm định, một đầu mối giải quyết”. Yêu cầu khai thác dữ liệu nộp hoàn toàn bằng phương thức điện tử, nêu thông tin định danh, mục đích, phạm vi, căn cứ và phương án bảo vệ dữ liệu (với dữ liệu cần bảo vệ). Cơ quan tiếp nhận chỉ có 03 ngày làm việc để yêu cầu bổ sung; quá hạn mà không có đề nghị bổ sung thì yêu cầu được coi là hợp lệ. Sau đó, thời hạn giải quyết tối đa là:

24 giờ với gói dữ liệu chuẩn đã công bố điều kiện khai thác tự động;
03 ngày làm việc với dữ liệu dùng chung cần kiểm tra điều kiện thông thường;
07 ngày làm việc với dữ liệu cần ẩn danh, khử nhận dạng, thiết lập môi trường xử lý an toàn hoặc lấy ý kiến cơ quan phối hợp;
10 ngày làm việc với trường hợp đặc biệt phức tạp, chỉ được gia hạn một lần và phải nêu rõ lý do.

Cơ quan nhà nước không được đòi bản giấy khi đã có bản điện tử hợp lệ, cũng không được yêu cầu nộp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước. Dữ liệu đã có tại Trung tâm dữ liệu quốc gia thì ưu tiên khai thác qua đó, không bắt làm lại thủ tục ở bộ, ngành, địa phương (Điều 11); Trung tâm dữ liệu quốc gia phải công bố danh mục dữ liệu được tiếp cận. Từ chối cung cấp phải bằng văn bản, nêu rõ lý do (Điều 10).

3. Thử nghiệm có kiểm soát, phòng thí nghiệm và vườn ươm

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Điều 27): áp dụng cho sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực dữ liệu mà pháp luật chưa có hoặc chưa đầy đủ quy định. Không gian thử nghiệm gồm không gian vật lý, không gian mạng và không gian địa lý; thời hạn không quá 03 năm, được gia hạn 01 lần. Giấy chứng nhận tham gia cấp trong 10 ngày làm việc, giấy chứng nhận kết thúc trong 07 ngày làm việc. Nếu lĩnh vực đã có cơ chế thử nghiệm chuyên ngành (như ngân hàng), chủ thể được chọn áp dụng theo pháp luật chuyên ngành.
Phòng thí nghiệm dữ liệu quốc gia (Điều 26): môi trường độc lập, cách ly với hệ thống vận hành chính thức, cho doanh nghiệp mới, sinh viên, nhà nghiên cứu thử nghiệm mô hình dự báo, sản phẩm dữ liệu trên dữ liệu thật trước khi mở rộng.
Vườn ươm dữ liệu quốc gia (Điều 22) dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp lĩnh vực dữ liệu hoạt động không quá 05 năm; không gian đổi mới sáng tạo dữ liệu (Điều 23) bố trí tối đa 10 m²/dự án hoặc hỗ trợ tối đa 15 triệu đồng/tháng trong 24 tháng.
Giao dịch dữ liệu (Điều 37): Trung tâm được niêm yết, chào bán, xác thực dữ liệu trên sàn dữ liệu, nhưng chỉ khi có đủ căn cứ pháp lý hoặc được chủ thể có quyền đối với dữ liệu chấp thuận hợp pháp, đồng thời phải công khai nguồn gốc, bảng giá và cơ chế phân chia lợi ích.
Trung tâm dữ liệu dân sự (Điều 43): Trung tâm được đầu tư hoặc hợp tác đầu tư trung tâm dữ liệu phục vụ thương mại, là công trình viễn thông; không được lưu trữ dữ liệu bí mật nhà nước nếu chưa được phép.

4. Đãi ngộ nhân lực

Điều 5 xác định “tài năng trẻ” là công dân Việt Nam từ đủ 16 đến 35 tuổi, cho phép thỏa thuận tiền lương, quyền sở hữu trí tuệ, chia sẻ lợi nhuận gắn với kết quả đầu ra. Chuyên gia, tài năng trẻ được hưởng ưu đãi tốt nhất về thuế thu nhập cá nhân, kể cả miễn thuế tương tự chính sách trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Người làm việc tại Trung tâm được hỗ trợ tăng thêm hằng tháng từ 50% đến 100% mức lương hiện hưởng theo kết quả đánh giá năm; lao động hợp đồng được thưởng tối đa 12 tháng lương (Điều 46). Điều 52 cho phép áp dụng cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi thử nghiệm thất bại trong phạm vi rủi ro chấp nhận được.

Đi kèm là nghĩa vụ

Theo Điều 17, chủ thể khai thác dữ liệu phải lưu đầy đủ nhật ký toàn bộ quá trình xử lý, hoàn trả, xóa hoặc tiêu hủy dữ liệu khi hết mục đích hoặc hết thời hạn được phép, thông báo kịp thời khi có sự cố, chấp hành thanh tra, kiểm toán, và nộp lại lợi ích thu được nếu vi phạm. Dữ liệu được ưu tiên cung cấp ở dạng ẩn danh, khử nhận dạng, tổng hợp hoặc trong môi trường xử lý an toàn. Vi phạm điều kiện khai thác sẽ bị đình chỉ hoặc thu hồi quyền khai thác.

Ai chịu tác động

Doanh nghiệp AI, dữ liệu cần dữ liệu huấn luyện, kiểm chứng từ các cơ sở dữ liệu dân cư, đất đai, doanh nghiệp, y tế nay có lộ trình với mức hỗ trợ và thời hạn cụ thể, thay vì phải thương lượng từng trường hợp.
Trường đại học, viện nghiên cứu được khai thác gần như miễn phí cho nhiệm vụ được giao và dùng hạ tầng tính toán của Nhà nước.
Doanh nghiệp nước ngoài được tham gia thử nghiệm và vườn ươm, nhưng phải thông qua hợp đồng, thỏa thuận hợp tác với Trung tâm thuộc Bộ Công an.
Bộ, ngành, địa phương bị ràng buộc bởi thời hạn giải quyết và không được thu thập lại dữ liệu đã có.

Những vấn đề còn bỏ ngỏ

Phí khai thác dữ liệu là bao nhiêu? Nghị định quy định tỷ lệ hỗ trợ nhưng không kèm biểu phí, nên chi phí thực tế còn phụ thuộc quy định về phí ban hành riêng.
Ai đủ điều kiện? Tiêu chuẩn chuyên gia, tài năng trẻ và tiêu chí tham gia vườn ươm do Bộ trưởng Bộ Công an quy định; trước khi có văn bản này, ưu đãi tại Điều 5 chưa thể áp dụng trên thực tế.
Quan hệ với cơ chế thử nghiệm theo Luật Dữ liệu? Điều 27 dẫn chiếu pháp luật về dữ liệu cho hồ sơ, thủ tục, nên hai cơ chế phải được đọc song song.
Nguồn tiền? Kinh phí lấy từ Quỹ phát triển dữ liệu quốc gia, các quỹ khoa học công nghệ và nguồn thu của Trung tâm; Nghị định không ấn định quy mô ngân sách.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.