Từ 1/1/2027, tên miền chiếm dụng nhãn hiệu có thể bị tạm giữ, buộc hoàn trả hoặc chặn truy cập

Đến nay, doanh nghiệp bị người khác đăng ký mất tên miền trùng thương hiệu chủ yếu dựa vào một thông tư liên tịch ban hành năm 2016. Các biện pháp xử lý trong đó còn khá đơn giản. Từ ngày 1/1/2027, khung pháp lý này thay đổi. Thông tư 66/2026/TT-BKHCN do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ký ngày 31/10/2026 quy định đầy đủ quy trình xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi chiếm hữu, sử dụng tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Theo đó, trong lúc vụ việc đang được xem xét, tên miền có thể bị tạm giữ. Sau đó, tên miền có thể bị buộc hoàn trả cho chủ thể quyền, bị cưỡng chế thu hồi nếu người vi phạm không tự hoàn trả, hoặc bị doanh nghiệp viễn thông chặn truy cập nếu nằm ngoài tầm với của các tổ chức quản lý tên miền trong nước.

Cơ sở dữ liệu văn bản trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ghi nhận đúng số hiệu, ngày ký, người ký và ngày hiệu lực như trên. Bản ký số được đăng ngày 9/11. Đến thời điểm viết bài, tôi chưa thấy báo chí đưa tin về thông tư này. Vì vậy, bài viết dựa trên nguyên văn bản ký số, kết hợp với các bài báo về nghị định mà thông tư hướng dẫn.

Thông tin văn bản

  • Số hiệu: Thông tư 66/2026/TT-BKHCN
  • Cơ quan ban hành: Bộ Khoa học và Công nghệ, theo đề nghị của Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ
  • Ngày ký: 31/10/2026
  • Hiệu lực: 1/1/2027
  • Văn bản được sửa đổi: Thông tư 11/2015/TT-BKHCN ngày 26/6/2015, hướng dẫn Nghị định 99/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp
  • Văn bản bị bãi bỏ: toàn bộ Thông tư liên tịch 14/2016/TTLT-BTTTT-BKHCN của Bộ Thông tin và Truyền thông và Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn trình tự, thủ tục thay đổi, thu hồi tên miền vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, cùng Điều 22 của Thông tư 11/2015

Thông tư cụ thể hóa Nghị định 186/2026/NĐ-CP, văn bản sửa đổi Nghị định 99/2013 và có hiệu lực từ 15/7/2026. Nghị định này lần đầu bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả “ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”. Theo đó, doanh nghiệp viễn thông phải chặn truy cập trong 05 ngày kể từ khi nhận quyết định, phải khôi phục truy cập trong 3 ngày khi có quyết định khôi phục, và mỗi lần đều phải báo cáo bằng văn bản trong 10 ngày. Thông tư 66 bổ sung phần thủ tục để các quyền đó được thực thi trên thực tế.

Khi nào bị coi là chiếm dụng tên miền

Điều 19 sửa đổi đưa ra tiêu chí cụ thể. Chiếm hữu, sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác, hoặc với chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng, bị coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh nếu thuộc một trong hai trường hợp:

  1. Lợi dụng uy tín: dùng tên miền để lợi dụng uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý nhằm thu lợi bất chính; hoặc
  2. Có dụng ý xấu: được xem xét trên tổng thể vụ việc, dựa trên một hoặc một số tình tiết sau:
    • có căn cứ cho thấy tên miền được chiếm giữ để bán lại, chuyển giao cho chủ sở hữu nhãn hiệu nhằm thu lợi;
    • có căn cứ cho rằng tại thời điểm đăng ký, người đăng ký biết hoặc có cơ sở để biết nhãn hiệu đó đã được bảo hộ tại Việt Nam;
    • trang thông tin điện tử gắn với tên miền đăng tải thông tin gây thiệt hại đến uy tín của nhãn hiệu.

Thông tư có một ngoại lệ đáng chú ý. Tên miền có được qua đấu giá quyền sử dụng theo pháp luật viễn thông thì riêng việc đăng ký không bị coi là chiếm hữu với dụng ý xấu. Đây là điều mà người mua tên miền “.vn” đẹp qua các đợt đấu giá vẫn lo ngại. Tuy nhiên, nếu dùng tên miền đó để lợi dụng uy tín thương hiệu hoặc với dụng ý xấu thì vẫn bị xử lý.

Thông tư cũng liệt kê hồ sơ chứng cứ mà bên kiến nghị phải nộp. Chủ thể quyền phải chứng minh nhãn hiệu được bảo hộ và được sử dụng rộng rãi, được người tiêu dùng Việt Nam biết đến. Chứng cứ có thể là tài liệu quảng cáo, doanh thu, hệ thống đại lý, đánh giá của báo chí, kết quả bình chọn của người tiêu dùng, hoặc tài liệu chứng minh đây là nhãn hiệu nổi tiếng theo Điều 75 Luật Sở hữu trí tuệ. Với trường hợp lợi dụng uy tín, chủ thể quyền còn phải chứng minh tên miền khiến người tiêu dùng hiểu nhầm là đại lý, chi nhánh, đối tác hay văn phòng đại diện của thương hiệu. Với trường hợp dụng ý xấu, chủ thể quyền phải chứng minh bên bị kiến nghị không có quyền đối với nhãn hiệu, và nêu rõ bên đó có từng là thành viên, đối tác, đại lý của mình hay không.

Những tên miền nằm trong tầm xử lý

Điều 10 sửa đổi quy định hành vi chiếm hữu tên miền được coi là xảy ra tại Việt Nam, tức thuộc thẩm quyền xử lý hành chính của Việt Nam, khi tên miền là:

  • tên miền quốc gia “.vn”; hoặc
  • tên miền quốc tế do Nhà đăng ký tên miền quốc tế tại Việt Nam hoặc Tổ chức quản lý tên miền dùng chung cấp cao nhất mới (New gTLD Registry) tại Việt Nam quản lý.

Biện pháp áp dụng khác nhau theo từng nhóm:

Loại tên miền Biện pháp khắc phục hậu quả
“.vn”, hoặc tên miền quốc tế do nhà đăng ký/New gTLD Registry tại Việt Nam quản lý Buộc hoàn trả tên miền, ngăn chặn truy cập, hoặc áp dụng đồng thời cả hai
Các tên miền quốc tế khác (ví dụ “.com” đăng ký qua nhà đăng ký nước ngoài) Chỉ ngăn chặn truy cập, do doanh nghiệp viễn thông thực hiện

Nếu người vi phạm không hoàn trả tên miền trong thời hạn quy định tại Nghị định 99/2013, tên miền sẽ bị cưỡng chế thu hồi. Với tên miền “.vn”, Bộ Khoa học và Công nghệ (Trung tâm Internet Việt Nam – VNNIC) phối hợp với nhà đăng ký tên miền “.vn” thực hiện việc thu hồi. Với tên miền quốc tế thuộc nhóm thứ nhất, nhà đăng ký hoặc New gTLD Registry tại Việt Nam thực hiện. Cơ quan xử lý phải thông báo bằng văn bản cho bên kiến nghị về thời điểm hoàn trả, thu hồi tên miền và cung cấp bản sao quyết định đã có hiệu lực nếu bên kiến nghị đề nghị.

Chủ thể đăng ký tên miền cũng có thêm nghĩa vụ mới. Họ phải cung cấp cho cơ quan xử lý thông tin về người trực tiếp quản lý, sử dụng tên miền, cùng hồ sơ, chứng từ về việc cho thuê, cho mượn, liên doanh, liên kết hoặc giao tên miền cho người khác sử dụng. Quy định này nhắm vào tình trạng phổ biến là người đứng tên đăng ký chỉ là “bình phong”.

Tạm giữ tên miền khi vụ việc đang xử lý

Điều 4 mới cho phép người có thẩm quyền xử phạt áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giữ tên miền. Biện pháp này áp dụng với tên miền “.vn” và tên miền quốc tế do nhà đăng ký hoặc New gTLD Registry tại Việt Nam quản lý. Để được áp dụng, bên kiến nghị nộp văn bản đề nghị (có thể nêu ngay trong đơn kiến nghị), văn bản ủy quyền nếu có, và tài liệu ban đầu chứng minh quyền của mình cũng như hành vi chiếm dụng. Nếu chưa đủ căn cứ, cơ quan xử lý phải thông báo cho bên kiến nghị kết quả xem xét và lý do chưa tạm giữ.

Điều 24a mới đặt thời hạn phối hợp cho VNNIC, nhà đăng ký và New gTLD Registry:

  • 07 ngày làm việc để cung cấp thông tin hoặc ý kiến chuyên môn khi được đề nghị;
  • 03 ngày làm việc để thực hiện yêu cầu giữ nguyên hiện trạng đăng ký, sử dụng tên miền (trên thực tế là “khóa” tên miền trong lúc cơ quan xem xét việc tạm giữ) và thông báo kết quả bằng văn bản;
  • 03 ngày làm việc để chấm dứt việc giữ nguyên hiện trạng khi cơ quan xử lý rút yêu cầu. Nếu có quyết định tạm giữ, hiện trạng được giữ nguyên cho đến khi quyết định đó được ban hành.

Quyết định chặn và khôi phục truy cập được gửi cho doanh nghiệp viễn thông có trách nhiệm thực hiện, đồng thời gửi VNNIC để biết và phối hợp. Thông tư cũng khẳng định chứng cứ điện tử được cung cấp, thu thập, lưu trữ và xác minh theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và giao dịch điện tử.

Ai chịu tác động

  • Chủ sở hữu thương hiệu, kể cả doanh nghiệp nước ngoài. Họ có tiêu chí “dụng ý xấu” được quy định thành văn, danh mục chứng cứ rõ ràng và cơ chế tạm giữ. Cơ chế tạm giữ đặc biệt quan trọng vì người chiếm dụng thường chuyển nhượng tên miền ngay khi bị khiếu nại.
  • Người đầu tư, mua bán tên miền. Việc gom tên miền trùng nhãn hiệu được bảo hộ để bán lại cho chủ nhãn hiệu nay rơi thẳng vào định nghĩa dụng ý xấu.
  • Nhà đăng ký tên miền, VNNIC và New gTLD Registry tại Việt Nam. Họ phải đáp ứng các thời hạn 3 và 7 ngày làm việc.
  • Doanh nghiệp viễn thông. Họ là bên thực hiện chặn truy cập đối với tên miền quốc tế mà không tổ chức nào trong nước thu hồi được.
  • Các trang web tự xưng “nhà phân phối chính hãng” khi chưa được ủy quyền. Đây chính là dạng lợi dụng uy tín mà quy định về chứng cứ mô tả.

Chuyển tiếp

Vụ việc đã được tiếp nhận trước ngày 1/1/2027 mà chưa giải quyết xong thì tiếp tục giải quyết theo quy định tại thời điểm tiếp nhận. Vụ việc đang xử lý theo Thông tư liên tịch 14/2016 thì tiếp tục áp dụng thông tư liên tịch này cho đến khi kết thúc.

Những điểm còn bỏ ngỏ

  • Hiệu quả của việc chặn truy cập. Với tên miền “.com” đăng ký ở nước ngoài, chặn truy cập là biện pháp duy nhất. Hiệu quả của nó phụ thuộc vào cách doanh nghiệp viễn thông chặn (qua DNS hay cách khác), và người dùng có thể vượt qua bằng VPN hoặc DNS mã hóa. Chủ thể quyền cũng không lấy lại được tên miền.
  • Quan hệ với khởi kiện dân sự và các kênh khác. Thông tư chỉ điều chỉnh con đường xử lý hành chính. Chủ thể quyền vẫn có thể khởi kiện ra tòa hoặc dùng cơ chế giải quyết tranh chấp của tổ chức quản lý tên miền, nhưng mối quan hệ giữa các kênh này chưa được làm rõ.
  • Thời hạn hoàn trả tên miền nằm ở Nghị định 99/2013 chứ không ở thông tư này, nên phải đọc hai văn bản cùng nhau.
  • Tốc độ trên thực tế. Các thời hạn phối hợp trên giấy khá ngắn. Cơ quan thực thi có kịp ra yêu cầu khóa tên miền trước khi người chiếm dụng chuyển đi hay không thì phải chờ các vụ việc cụ thể mới biết.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.