Từ 15/11/2026, cơ quan đại diện, tổ chức nước ngoài tuyển người Việt phải thông báo, đăng tin công khai và báo cáo trong 10 ngày

Người Việt Nam làm việc cho đại sứ quán, lãnh sự quán, cơ quan Liên hợp quốc, văn phòng thường trú báo chí nước ngoài hay tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam được quản lý theo một cơ chế riêng. Từ 15/11/2026, cơ chế này được thay mới bằng Nghị định 371/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam. Nghị định do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký thay mặt Chính phủ ngày 25/9/2026, theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Văn bản ngắn gọn: 3 chương, 15 điều và phụ lục 7 mẫu, quy định chi tiết khoản 3 Điều 150 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14. Theo Điều 13, kể từ ngày Nghị định có hiệu lực, nội dung về tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Nghị định 152/2020/NĐ-CP ngày 30/12/2020 (đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2023/NĐ-CP) hết hiệu lực. Phần về người lao động nước ngoài của Nghị định 152 đã được thay bằng Nghị định 219/2025/NĐ-CP từ tháng 8/2025, nên Nghị định 371 khép lại phần còn lại của văn bản năm 2020.

Ai thuộc diện điều chỉnh, ai không

Điều 3 xác định “tổ chức nước ngoài tại Việt Nam” theo nghĩa hẹp, gồm bốn nhóm:

  • cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự nước ngoài, cơ quan đại diện các tổ chức quốc tế thuộc hệ thống Liên hợp quốc, tổ chức quốc tế liên Chính phủ, các tổ chức khu vực, tiểu khu vực;
  • văn phòng đại diện tổ chức thuộc Chính phủ nước ngoài;
  • văn phòng thường trú cơ quan thông tấn, báo chí, phát thanh và truyền hình nước ngoài;
  • tổ chức phi chính phủ nước ngoài đã được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp giấy đăng ký.

“Cá nhân nước ngoài” là người nước ngoài làm việc tại các tổ chức trên và có sử dụng người lao động Việt Nam, chẳng hạn nhà ngoại giao thuê người giúp việc. Doanh nghiệp cho thuê lại lao động cho các tổ chức này cũng thuộc diện áp dụng.

Với phần lớn doanh nghiệp, điều cần chú ý là những đối tượng không chịu sự điều chỉnh của Nghị định. Điều 14 quy định: việc tuyển dụng, quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho văn phòng đại diện tại Việt Nam của tổ chức nước ngoài trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, khoa học - kỹ thuật, văn hóa, giáo dục, y tế, tư vấn pháp luật nước ngoài thực hiện theo Bộ luật Lao động và pháp luật liên quan. Như vậy, văn phòng đại diện của một công ty công nghệ nước ngoài, và đương nhiên cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thành lập tại Việt Nam, vẫn tuyển dụng như mọi người sử dụng lao động trong nước.

Những điểm thay đổi

Một đầu mối thay cho hai. Theo khoản 1 Điều 22 Nghị định 152, tổ chức có thẩm quyền tuyển dụng, quản lý nhóm lao động này có thể do Bộ Ngoại giao hoặc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (nay đã sáp nhập vào Sở Nội vụ) phân cấp, ủy quyền. Điều 5 Nghị định mới chỉ giữ lại Bộ Ngoại giao: các cơ quan, tổ chức quản lý là đơn vị được Bộ Ngoại giao phân cấp, ủy quyền, giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ còn vai trò phối hợp (Điều 15).

Thông báo trước, đăng tin công khai. Khi có nhu cầu tuyển dụng, tổ chức, cá nhân nước ngoài phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan, tổ chức quản lý (trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến qua địa chỉ thư điện tử chính thức), nêu rõ vị trí việc làm và số lượng cần tuyển. Đồng thời phải đăng tải công khai thông tin tuyển dụng trên Sàn giao dịch việc làm quốc gia (vieclam.gov.vn), cổng thông tin việc làm hợp pháp khác hoặc trang thông tin điện tử chính thức của tổ chức (Điều 6). LuatVietnam đánh giá đây là quy định hoàn toàn mới. Sau đó bên nước ngoài được tự tuyển dụng trực tiếp hoặc đề nghị tổ chức quản lý tuyển chọn, giới thiệu ứng viên.

Thời hạn báo cáo cố định. Điều 7 quy định:

  • trong 10 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng lao động, bên nước ngoài thông báo họ tên, số định danh cá nhân, vị trí việc làm và thời điểm bắt đầu làm việc của người lao động;
  • cũng trong 10 ngày làm việc, người lao động nộp hồ sơ quản lý gồm phiếu thông tin cá nhân (Mẫu số 01) và bản sao hợp đồng lao động;
  • tổ chức quản lý thông báo tiếp nhận quản lý trong 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ;
  • trong 10 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng, bên nước ngoài phải thông báo và nêu rõ lý do chấm dứt;
  • trong 03 ngày làm việc, tổ chức quản lý xác nhận chấm dứt quản lý và hoàn trả hồ sơ cho người lao động.

Bắt buộc tham gia chương trình phổ biến pháp luật. Người lao động phải hoàn thành chương trình tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật của Nhà nước (trực tiếp hoặc trực tuyến) trong vòng 06 tháng kể từ khi ký hợp đồng (Điều 11), được cấp giấy chứng nhận (Mẫu số 02) để bổ sung vào hồ sơ. Nội dung, thời gian, hình thức chương trình do Bộ trưởng Bộ Ngoại giao quy định. Bên nước ngoài có trách nhiệm tạo điều kiện cho người lao động tham gia (Điều 10).

Báo cáo định kỳ và thuê lại lao động. Trước ngày 15/12 hằng năm, bên nước ngoài gửi phiếu thông tin tình hình tuyển dụng, sử dụng người lao động Việt Nam (Mẫu số 05). Khi bắt đầu sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp cho thuê lại lao động, phải thông báo trong 07 ngày làm việc (Mẫu số 04). Doanh nghiệp cho thuê lại gửi danh sách người lao động được thuê lại trong 10 ngày làm việc (Mẫu số 07) và báo cáo năm trước ngày 15/12 (Mẫu số 06). Các tổ chức quản lý báo cáo Bộ Ngoại giao trước ngày 20/12.

Tác động thực tế

Với đại sứ quán, cơ quan Liên hợp quốc, tổ chức phi chính phủ và văn phòng báo chí nước ngoài, hạn báo cáo năm đầu tiên đến gần như ngay lập tức: ngày 15/12/2026, chỉ một tháng sau khi Nghị định có hiệu lực. Bộ phận nhân sự nên xác định rõ tổ chức quản lý của mình do Bộ Ngoại giao giao (Cục Phục vụ Ngoại giao đoàn thuộc Bộ Ngoại giao đang phổ biến Nghị định tới cộng đồng ngoại giao), dùng các mẫu mới và đưa bước “thông báo trong 10 ngày làm việc” vào cả quy trình tiếp nhận lẫn cho thôi việc. Tin tuyển dụng người Việt từ nay phải được đăng trên kênh công khai, không chỉ giới thiệu nội bộ.

Với người lao động Việt Nam, Nghị định đặt thêm nghĩa vụ cá nhân: nộp hồ sơ, cập nhật khi thông tin cá nhân thay đổi và hoàn thành chương trình phổ biến pháp luật. Đổi lại, họ có quyền đề nghị tổ chức quản lý tư vấn bảo vệ quyền lợi hợp pháp và xác nhận thông tin nhân sự trên cơ sở hồ sơ quản lý (Điều 11). Quyền này hữu ích khi bên sử dụng lao động là tổ chức được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao.

Điều 15 còn giao Bộ Công an phối hợp thanh tra, kiểm tra nhằm phòng ngừa việc lợi dụng quan hệ lao động để xâm phạm an ninh quốc gia hoặc hoạt động ngoài phạm vi được cấp phép. Nhà nước theo dõi sát nhóm lao động này, nên các bên cần tuân thủ nghiêm túc.

Những điểm còn bỏ ngỏ

  • Không có chế tài trong văn bản. Nghị định chỉ quy định nghĩa vụ, không có mức phạt. Chế tài nằm ở nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, và chưa rõ văn bản này có được cập nhật để dẫn chiếu các điều khoản mới hay không.
  • Chuyển tiếp. Nghị định không có điều khoản chuyển tiếp cho người đang làm việc tại thời điểm 15/11. Họ có phải lập lại hồ sơ hay tham gia chương trình phổ biến pháp luật trong 6 tháng hay không, Bộ Ngoại giao sẽ phải hướng dẫn.
  • Chương trình phổ biến pháp luật. Nội dung và thời lượng còn chờ văn bản của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Khi chưa có văn bản này, mốc 6 tháng khó áp dụng trên thực tế.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.